Srđan Tunić

art historian, curator

Vuk Ćuk, GRAND HALL (2013.)

GRAND HALL U GALERIJI ZVONO: SAMOSTALNI IZLAZAK NA SCENU VUKA ĆUKA

pozivnicamail

Prvom samostalnom izložbom i istoimenim radom Grand hall u galeriji Zvono predstavio se na savremenoj umetničkoj sceni Vuk Ćuk, apsolvent primenjenog slikarstva iz Beograda. Pozivajući ga u svoj milje, Galerija Zvono nastavlja svoj program koji je usmeren i na afirmaciju savremenih umetnika koji se nalaze na početku svoje stvaralačke karijere.[1] Prezentacija dela je uvek istovremeno i predstavljanje umetnika koji već sada ima veliki buzz oko sebe, među publikom, što je najprimetnije bilo na otvaranju izložbe 22.02.2013. Svojom prvom samostalnom izložbom, Ćuk samouvereno stupa u umetnički sistem, kao nov u kulturnom polju, sa mogućnostima da kreira svoj identitet i pruži reakciju na kontekst (društveni, umetnički) iz koga dolazi. S tim u vezi, cilj mi je da, kao autor ovoga teksta, napravim prvi pregled, analizu i pokušaj kontekstualizacije rada Vuka Ćuka, bez zagovaranja finalnih definicija, već kao povod za diskusiju i – početak.[2]

Traženje referenci za rad savremenih umetnika u prošlosti može da pojasni idejnu nit i uzore (one dokazane, kao i moguće), pozivajući se na autoritete, ali predstavlja i mač sa dve oštrice, jer nov stvaraoc može da bude u senci velikih imena. Istražujući rad Vuka Ćuka, uočio sam izvesnu komplementarnost sa nasleđem, idejnim i vizuelnim svetom tzv. post pop umetnosti, vezujući se i za preovlađujuće sadržaje underground estetike i pop nadrealizma ’70-ih i ’80-ih godina XX veka. Ove stilske i vizuelne tendencije i odrednice se vezuju prvenstveno za Zapadnjačku kulturu, ponajviše Sjedinjene Američke države, bazirane na udaljavanju od vrednosti „visoke umetnosti“ i prihvatanje tekovina urbane, pop i „loše“ umetnosti. Serija radova nastalih tokom prethodne dve godine, zajedno sa najnovijim Grand hall (2013.) koji čini monumentalni poliptih (8x2m) specijalno napravljen za ovu izložbu, predstavljaju prvi talas stvaralaštva Vuka Ćuka i njegovog profesionalnog predstavljanja na umetničkoj sceni Srbije i Austrije.

Radovi sa kojima Ćuk ulazi na Fakultet primenjene umetnosti u Beogradu su crteži u vidu intervencija na ilustracijama knjiga Figurae Veneris: ljubavni položaji u 100 slika 1 i 2. U prvoj knjizi (2011.), crteži izgledaju poput fragmenata scena, dopunjavanje ili reinterpretacija postojećih fotografija, često sa nadrealističkim, bizarnim obrtom u vizuelnoj priči. Druga knjiga (kraj 2012.-početak 2013.) pak pokazuje da su listovi postali više podloga za nastanak novih i samosvojnijih scena, prizora i narativa, zadržavajući grafičko-slikarski pristup, zajednički element i u sveskama crteža Bruchoperation nach Bassini i Conversations with Dali (početak 2012.). Transformacija inicijalnih crteža u slike (na platnu i aluminijumu, često u formi poliptiha velikih dimenzija) činio je sledeći korak u umetničkom razvoju Ćuka. Pri promeni formata, podloge i tehnike, radovi trpe sitne korekcije, a njihov doživljaj se takođe menja usled procesa „uvećavanja“. Ovaj proces takođe predstavlja i zanimljiv test na relaciji intiman – rad velikog formata, navodeći na izvesnu vizuelnu komplementarnost sa muralima (koji će najverovatnije predstavljati narednu fazu transformacije).

Dok su boje crteža na bazi akvarela i tuša, slike su rađene tehnikom akrila, i to najviše upotrebom jakih veštačkih boja, kao u Grand hall, postajući deo i naglašavajući narativ jednog veštačkog (ili izveštačenog) sveta. Bez mešanja, boje su čiste, jasne, a grafizam linije je naglašen i sveprisutan. Vuk Ćuk usvaja pristup reprezentacijskog slikarstva, odnosno slike koja je predmetna i laka za prepoznavanje sadržaja. U jednom promišljeno naivnom, na momente čak dečjem pristupu, umetnik naglašava dvodimenzionalnost scena i prostora, poigravajući se sa perspektivom koja je čas na mestu, a čas u sukobu sa samom sobom, doprinoseći efektu dopadljivosti i neobičnosti. Većina slika pored Grand hall, poput Pink angel, Staring at the sunflower, Russian dormitory, My women’s room i Living room (nastalih krajem 2012.-početkom 2013.) prikazuju pogled ka enterijeru, kao dominantnom prostoru. Uvid u intimno i svakodnevni životu prelazi, u ovom slučaju, direktno u voajerizam. Voajerizam (kao pristup) i pop art (kao stilska odrednica) su ključne reči za identifikovanje Endija Vorhola, bez sumnje jednog od najuticajnijih umetnika XX veka. U slici Grand hall, Ćuk mu pravi direktan omaž slikajući na podu bačenu oljuštenu bananu, referencu na omot albuma The Velvet Underground & Nico iz 1967. Vorhol je dizajnirao omot albuma na taj način da je banana mogla cela da se „oljušti“ skidanjem samolepljive „kore“. Takođe, otvaranje izložbe je bilo održano na dan Vorholove smrti.[3]

Za razliku od „klasičnog“ pop arta u kome često dominiraju predmeti savremene potrošačke kulture i društva (kao objekti glorifikacije, ironije i „realizma“), u enterijerima Ćuka je uočljivo prisustvo starih predmeta i retro dizajna. U tom kontekstu, logika buvljaka se čini prikladnijom nego potrošačke masovne kulture koja neguje kult (večito) novog. Kompjuter, mobilni telefon, kao produžena ruka čoveka današnjice u ovim slikama izostaju. U okviru postavke izložbe Grand hall, pored istoimenog poliptiha, nalazili su se i pojedinačni predmeti sa slike poput telefona i čiviluka sa bundom sa leopard šarama, krajnje nedvosmileno ukazujući da su „ovaj“ i „onaj“ svet sa slike zapravo jedan. To je još jedan od načina na koji su posmatrači „uvučeni“ u ovaj neobični umetnički svet.

DCIM101GOPRO

Likovi i figure, ili bolje rečeno bića, Grand Hall i drugih Ćukovih radova, prate nadrealističku igru i narative ranijih crteža. Između „realnog“ i „fiktivnog“, svakodnevnog i imaginarnog sveta, čine fantastične i distorzirane spojeve ljudi, životinja i čudovišta. Njihovo „obraćanje“ posmatračima je direktno i egzibicionističko – sama postavka, usmerenost očiju u zamišljen gledaočev prostor, navodi na pomisao da se nalazimo u voajerskoj poziciji da sagledamo jedan iščašeni intimni život. Iako odmiču od ljudskog, ova bića zadržavaju ljudski kontekst, poput gostiju koji su se navikli na i preuzeli život i okruženje domaćina. Deformacije ovih bića nisu nastale mutiranjem genetskog materijala ili zagađenjem prirodne sredine, kao u nekakvom postapokaliptičnom scenariju, već postoji iskrenost u načinu prikazivanja sa unutrašnjim porivima. Ova bića, bez stida, kao da predstavljaju svojim više ili manje antropomorfnim obličjima perverzije, agresiju, seksualne frustracije, kao potisnute težnje društva. Bez društvenih maski, ona čine žive ljudske metafore.

Niže nego ljudski, ali ipak svojstveno ljudima, u prostoru Grand hall, prisutni su hedonizam i egzibicionizam života urbanog čoveka. Svojim narativom i vizuelnim kodovima, dela Ćuka kao da prikazuju „naličje“ svakodnevice. Tu leži jedna od mogućih paralela sa underground umetnošću inspirisanu pop nasleđem ’70-ih i ’80-ih godina XX veka, koja reaguje na zatečeni društveni i kulturni kontekst, ali istovremeno čini i njegov proizvod. Korišćenjem groteske (fr. crotesque, od lat. grotto) kao slikarske forme i dekorativnog stila, bića i svet su prikazani na neobičan, fantastičan, neprijatan, bizaran način, u ovom kontekstu sa ciljem subverzivog prikazivanja aktuelne stvarnosti i, posledično, problematizacije vrednosti društva.[4]

Već jasno uočen voajerski pristup u radovima Ćuka na relaciji narativ – posmatrač, može da se razume i kao reakcija na dominantnu kulturu sadašnjeg društva koje promoviše „estetiku“ i sveprisutnost reality show-a i psihološkog prostora kuće Velikog brata. Transformacijom „spoljašnjeg“ sveta kroz jedan lični (možda čak i terapeutski) filter likovnim sredstvima, umetnik se na metaforičan način suočavan sa tim istim svetom. Za razliku od mimetičkog, realističkog i naturalističkog pristupa u umetnosti, gde je fokus usmeren na podražavanju fizički opipljivog, „prevođenja“ poput rada Vuka Ćuka naizgled uzmiču pred „realnim“ svetom, da bi se vratila nazad, ka publici koja tom svetu aktivno doprinosi i učestvuje u njemu – afirmativno ili kritički.

Srđan Tunić

Kustos, istoričar umetnosti

Beograd, mart 2013.


[1] Više o poslovanju i programskoj politici Galerije Zvono u: Mihaljinac, N. (2012). Izložbeni prostori savremene vizuelne umetnosti i multimedije – analiza scene (sa aspekta galerijskog menadžmenta) (str. 88 i 156). U Tadić, D. (Ur.). Galerijski i izložbeni prostori savremene vizuelne umetnosti u Srbiji. Beograd: Udruženje građana Anonymous said:. Online: http://www.anonymoussaid.org/pdf/Galerije.pdf (pristupljeno 08.03.2013.)

[2] Pjer Burdije zagovara tezu da promenu unose oni koji tek ulaze u polje. Više u: Bourdieu, P. (1966). The Rules of Art: Genesis and Structure of the Literary Field (str, 194). Cambridge: Polity Press; i Bourdieu, P. (1993). Part I: The Field of Cultural Production (str. 29 – 144). U Johnson, R. (Ed.). The Field of Cultural Production: Essays on Art and Culture. New York: Columbia University Press.

[3] U razgovorima Vuka Ćuka sa autorom, februar i mart 2013.

[4] Više o underground umetnosti u: Dedić, N. (2011).  Underground vs. pop (str. 7 – 34) i Underground kao angažovano slikarstvo (str. 43 – 46). U Niže nego ljudski: Srđan Đile Marković i underground figuracija. Beograd: Fond Vujićić kolekcija. Online: www.academia.edu/805243/Nize_nego_ljudski_Srdan_Dile_Markovic_i_underground_figuracija (pristupljeno 08.03.2013.)

 

Više o radu na:

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Arhiva

Blogovi koje pratim

The Star-Child's garden

writings, crafts & music

A Restless Art

Thinking about community art

wanderlustplusone

Blog about the fun of travelling with children to weird and wonderful places across the world.

POGLED IZ SVEMIRSKOG BRODA

emisija o naučnoj fantastici, hororu i fenteziju

Daniel Kovač

Crteži, knjige, Jesenji Orkestar

Blog de Sylvia Marcos

Artículos y publicaciones de la investigadora feminista Sylvia Marcos

PAGINA DENTATA

the animals and culture blog

Beastly Histories

Researching and Writing More-than-Human Histories

%d bloggers like this: