Srđan Tunić

art historian, freelance curator, cultural manager and researcher

Simonida Rajčević, Ljudske aktivnosti. Bespomoćni (2012.)

Izložba Simonide Rajčević: Ljudske aktivnosti. Bespomoćni

Galerija Zvono i galerija Muzeja železnice, maj 2012.

Prošlo je više od polovine veka od kada je američki pop art umetnik Robert Raušenberg izložio jednu od svojih prvih kombinovanih slika u vidu kreveta u prirodnoj veličini u umetničkom prostoru (The Bed 1955). Njegova reakcija na apstraktni ekspresionizam se može sagledati u uvođenju predmeta iz svakodnevice u umetničko delo/instalaciju (što će vremenom postati obeležje pop arta), kao i u suočavanju sa umetnikovim intimnim prostorom, nimalo apstraktnim ili mistifikovanim.

Simonida Rajčević svojim novim ciklusom – crtežima na belim čaršavima započetim 2010. takođe pravi otklon od ekspresionizma, ali u ovom slučaju od vlastite slikarske tehnike, pretežno zastupljene u radovima u toku poslednjih deset godina (Tamna zvezda, Zmijski zid, Bez računa sa kreditne kartice idr). Pojavnost je realistična, čak u nekim delima naginje i fotorealizmu. Napuštanje ekspresivnosti u korist lakše prepoznatljivosti i jasnoće tema predstavlja sredstvo za izražavanje narativa.

Pred nama stoje dela koja nas svojom tematikom uvlače u jedan ličan svet. To je naglašeno činjenicom da je bela posteljina dobijena od ljudi bliskih umetnici, korišćena i ponovo upotrebljena u drugačijem kontekstu, iako njena fizička i idejna vezanost za krevet nije narušena. Za razliku od Raušenbergovog kreveta koji je uramljen poput klasične slike, ovi radovi su pričvršćeni za dušeke za dvoje i stoje slobodno u prostoru, oslonjeni na zid u prirodnoj veličini; na taj način ove pojedinačne instalacije kreiraju ambijent.

Čini se da dupli krevet – zamišljen kao intiman prostor, zona komfora, utehe, ljubavi, snova i ranjivosti – postaje opredmećeni mentalni prostor. Kroz njega se projektuju iskustva, sećanja, fragmenti priča i strahovi ljudi koji kao da su utisnuti na čaršavima. Taj prostor je stvoren od citata filmova, pesama, slika, priča, koncepata, omaža, porodičnih fotografija iz mladosti, koji reflektuju svakodnevno iskustvo, u isprepletanom odnosu tri medija – crteža, teksta i muzike koja je prisutna kroz crteže omota LP ploča u prirodnoj veličini.

Slike intimnog prostora neminovno podsećaju na dva emotivna utočišta: detinjstvo i ljubavni par koji su prisutni u nekoliko radova u ciklusu. Pesma Milene Marković Uspavanka čini tekstualni segment koji prati predstavu porodice iz detinjstva, koja je nemo ozvučena albumom Dejvida Bouvija (LP Aladdin Sane, 1973). Omaž fotografu Ričardu Bilingemu kroz prikaz njegovih roditelja iz fotografske serije Ray’s A Laugh (1996), dokument jedne neobične i bizarne porodične priče, čini to utočište ambivalentnim, produbljujući opseg odnosa i značenja intimne zone. Konflikti – bilo oni imaginarni ili realni – prete da naruše sigurnost i zonu komfora postelje, poput gerilaca iz filma Apokalipsa danas (1979), kao sveprisutne pretnje (terorističke opsesije današnjice?) sa svojim oružjem uperenim u posmatrače.

Određeni broj radova tematizuje stare narative koji kroz moderne interpretacije pokazuju svoju vitalnost i aktuelnost. Tako antička Euripidova tragedija o Medeji dobija savremeno čitanje kroz citate scena iz filmova reditelja Larsa fon Trira (1988) i Pjera Paola Pazolinija (1969). Mračna priča o bračnoj izdaji zarad političkog braka, osveti i čedomorstvu je vizuelno predočena sa naglaskom na liku same Medeje. Uspostavlja se korelacija sa pratećim omotima LP ploča – u slučaju fon Trira, buke i distorizije koja se može vezati sa Medejinim pomračenjem svesti (Lou Reed, LP Metal Machine Music, 1975), dok je Pazolinijeva tragična junakinja okružena temom ubistva i smrti (Hüsker Dü, LP Metal Circus, 1983). Drugi segment priče o Jasonu i Argonautima je predstavljen kroz ratnike-kosture iz holivudske verzije filma (1963). Povučena je paralela između antičkih heroja i super heroja današnjice, likova izdavačke kuće Marvel Comics: Betmena, Supermena i Srebrnog letača. Još jedan stari tekst – Ezopova basna o Dečaku koji je vikao vuk – je prisutan kroz citat istoimene pesme muzičarke, umetnice i pesnikinje Peti Smit, posvećene tragično preminulom muzičaru Kurtu Kobejnu, frontmenu grupe Nirvana.

Životinje su još jedna tema prisutna u ovom ciklusu. Deo njih je inspirisan Danteovim Paklom i predstavljaju zanimljiv primer čovekove (samo)spoznaje. Silazak u Pakao je suočavanje sa ljudskim gresima, predstavljenih, između ostalog, kroz antičko-hrišćanske alegorije lava, pantera i vučice. Životinjsko u čoveku, predstavljeno na ovakav način – kroz naš svakidašnji, suženi, intimni prostor, može se razumeti na više načina. S jedne strane, to je san o izgubljenom raju i harmoniji sa prirodom i životinjama, a sa druge suočavanje sa primalnim nagonima svakog čoveka. Konj, kao jedan od nekadašnjih čovekovih najbližih pratioca, vizuelno i tekstualno je verno praćen atmosferom muzičkih predložaka. U jednom radu je padu, u stanju bespomoćnosti i napuštenosti (Nico, album Behind the iron curtain 1985; Annie Lennox, pesma Loneliness, album Bare 2003.). U drugom je u galopu, slobodan, pun energije (Patti Smith, LP Radio Ethiopia 1976). Poznavanje muzičkih predložaka dodaje još jedan, dublji sloj razumevanju i atmosferi radova Simonide Rajčević. U suprotnom, ploča je u funkciji dekoracije, ali i poziv posmatraču da istražuje.

Postoje očekivane podudarnosti ove izložbe – Ljudske aktivnosti: bespomoćni, sa prethodnim ciklusom Tamna zvezda iz 2010. Crna boja pozadine (plastičnih kesa) i bela boja teksta i slika su zamenjene, kao u negativu – inverzijom belim krevetskim platnima i dominantim grafizmom crne boje, sa tek nekoliko naglasaka u drugim bojama. Ove dve kontrastne boje, zapravo kako se smatra u nauci ne-boje, koje čini prisustvo ili odsustvo svetlosti, postaju komplementarne u igri suprotnosti i večitoj simbolici.

Poređenje sa Raušenbergom deluje možda suviše retro iz perspektive 2012, međutim opravdano je jer oboje umetnika uvode krevet u umetnički prostor i oslikavaju ga na sebi svojstven način, naglašavajući pojam privatnog. Lični doživljaj i prostor ovog ciklusa, opredmećen kroz belu posteljinu i dušeke za dvoje, nosi suptilno u sebi staru romantičarsku ideju (i ideal) o sinesteziji, međusobne povezanosti slike, reči i muzike. Ova isprepletanost čini jednu od gradivnih tkiva rada Simonide Rajčević. Može se čak reći da su platna dvostruko vizuelno ozvučena – rečju i LP pločama.

Da li čujete muziku?

Srđan Tunić

Istoričar umetnosti – kustos

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Arhiva

Subscribe Starchild’s Crafts newsletter

http://eepurl.com/hdNa6v

Instagram

A friend showed me recently that at some moment her neighboring building got some attention by two artists. First @anthonybrooksart made a 3D model and then @dedinoje draw an illustration. And than it clicked - why not make it in clay? I’ve been wanting to make buildings and dioramas (again) for some time and this seemed as a good excuse 😁
Zgrada u Visokog Stevana 27. Prvo je @anthonybrooksart napravio 3D model, pa je @dedinoje uradio ilustraciju, pa rekoh sebi što da ne nastavim niz... 😎
Peče se, peče... zgrada! Ovaj put povratak na domaći Beolin tj. @papas_clay_serbia.
Kucov dobija na pažnji 🥰
“Zašto se ovaj De Votops, kao nekada onaj August Strinberg, toliko trudi oko oblaka? U ovom životu, smatram, koji se odvija po hiljadama pravila i zakona, nametnutih od istorije i drugih ljudi sa kojima se mora, protiv volje, zajedno živeti, pa i situacija koje nijedan čovek ne može sam da menja, u ovom životu, punom patetičnih običaja i tradicionalnih strahota, mora postojati neki paralelni svet, neka metafora i zamena, nešto jasnije i preciznije”.
The inside of the cloud machine. This new assemblage is inspired by the design Vojislav Despotov describes in his Jesen svakog drveta (The autumn of every tree) novel. The main protagonist De Votops is obsessed with clouds and fog and decides to produce them on his own, in a DIY manner - a freezer motor here, a room heater there... I used discarded material such as a carton dates box, old soda cartridges, mirror, empty enamel paints... also playing around with what I have.
rise | rebel | resist

queer space of love, memory and resistance | kvir prostor ljubavi, sjećanja i otpora

Image & Box: On Photography

Copyright (c) Jelena Matić M.A.

River Chad

travel | lifestyle | photography

The Living Room Choir

~Practicing Harmony, in Community~

try imagining a place

some stories from a life in the foreign service

Starchild's Crafts

Priče u polimernoj glini od 2017 / Stories in polymer clay since 2017

A Restless Art

How participation won, and why it matters

wanderlustplusone

intrepid Travel with kids to secret and secluded places across the globe

POGLED IZ SVEMIRSKOG BRODA

naučna fantastika, horor i fentezi - u književnosti, filmu, stripu, muzici...

Daniel Kovač

Crteži, knjige, Jesenji Orkestar

Blog de Sylvia Marcos

Artículos y publicaciones de la investigadora feminista Sylvia Marcos

Beastly Histories

Researching and Writing More-than-Human Histories

Youthvoiceblog

This blog is dedicated to voice the voices of young generation hunger for change. Today many young people have important things to say but no one is listening. This blog is committed to giving them the tools to make their voices heard. This blogs deals with different areas including: youth policies, gender equality, climate change, youth political participation, conflict resolution, leadership…

AAB

about a bicycle

Ekostories

Essays and stories by Isaac Yuen

The Chic Geek Speaks

A blog about Books, K-pop, Comics, Geek Fashion and More.

Travel Palate

An Appreciation of Different Cultures

Places That Don't Exist

On parts of the world you won't find on the map

Ru'a Al-Abweh - Portfolio & Blog

Longstanding nerd with an inclination towards all things urban, architectural, & musical. Usually hidden away on the lookout for another adventure.

KLJUČNE KOSTI

Internet azil

nedavimobeograd.wordpress.com/

Inicijativa Ne da(vi)mo Beograd

MEXICO CITY METRO PROJECT

Every station revealed

Z... space

It was once said that "He who has a why to live, can bear almost any how" I am trying to find my "why"

slobodne veze //loose associations

contemporary art practices

k.r.u.z.o.k.

platforma za razmjenu znanja i komunikaciju u okviru suvremene kulture, umjetnosti i teorije

Emilia Brahm

Writings, compiled

Start Street Art BG

Ulična umetnost Beograda

sonntagimpark

Every day could be a sunday.

Blatobran ......work in progress

arts, ceramics, recycling, design

%d bloggers like this: